Mala varoš u znaku velikih jubileja

„Čovek ne može da bira vreme u kojem će se roditi, ni gde će se roditi, niti prilike i okolnosti u kojima će živeti…“ Svojim postojanjem, radom i delom,čovek može obeležiti jednu epohu, generacijama ostavljajući vredno muzičko blago. Jedna takva muzička figura je i Vlastimir Pavlović Carevac čija je životna priča počela pre 120 godina, 7. oktobra, davne 1895. godine.
U selu Carevcu, u porodici Pavlovića, od oca Živka i majke Živane rođen je Vlastimir, jedino muško dete u porodici. Nakon uzbudljivog detinjstva i završetka osnovne škole upisuje požarevačku gimnaziju i kao učenik viših razreda od oca dobija na poklon violinu i postaje član školskog orkestra. Po završetku gimnazije 1914. godine odlazi u rat, gde biva zarobljen, beži iz zarobljeništva i vraća se kući. Godine 1919. upisuje Pravni fakultet , a nakon toga sa violinom u rukama odlazi u Monmartr (Pariz). Nakon kratkog boravka vraća se u Beograd gde diplomira na Pravnom fakultetu i stvara Narodni orkestar radničkog društva „Abaršević“. Nakon nekog vremena vraća se u rodno selo Carevac, a potom zbog muzike i bogatog muzičkog života bira Veliko Gradište za grad gde će završiti advokatski pripravnički staž. Po završetku pripravničkog staža vraća se u Beograd gde na poziv direkcije Radija osniva Narodni orkestar koji je prvi put zasvirao na talasima Radio Beograda 24-og marta 1929. godine. Vezan za muziku, 1938. na Čuburi, na uglu Mekenzijeve i Knjeginje Zorke, otvara svoju kafanu, čuvenu „Savinačku kasinu“.Kada je u aprilu 1941. godine počeo rat, prva hitlerovska bomba pogodila je „Savinačku kasinu“. Nakon toga Carevac pristupa Požarevačkom partizanskom odredu.
U februaru 1942. dolazi u selo da prikuplja nove borce, biva uhvaćen sproveden u Veliko Gradište, Požarevac pa u Beograd gde biva ispitivan i mučen , a potom zatvoren u logoru na Banjici gde provodi dve godine, a nakon toga prebačen u logor Hajligen Krojc,a odatle u koncentracioni logor Dahau. U maju 1945. biva oslobođen i vraća se u Beograd. Okuplja afirmisane vokalne i instrumentalne soliste sa ciljem da uspostavi rad Narodnog orkestra koji bi nastupao u okviru Muzičke redakcije Radio Beograda što je i uspeo. Uspeo je da ostvari jedinstvo unutar samog orkestra i stvori prepoznatljiv stil.
Carevac je sa svojim orkestrom intezivno snimao narodne pesme i igre za potrebe Radio Beograda, a na veliku štetu prvi trajni snimci nastali su 1954. godine, u poslednjoj deceniji Carevčevog života. Nekoliko godina pred smrt, sa ansamblom Mileta Uroševića, snimio je Marš na Drinu. Upravo ovom kompozicijom počeo je svoj muzički opus davne 1914. godine , kao podkapelnik-violinista koju mu je na Ceru ostavio u amanet tvorac kompozicije Stanislav Binički.
Car je sa svojim orkestrom išao na gostovanja širom nekadašnje Jugoslavije. Samo jednom je Car sa svojim velikim Narodnim orkestrom gostovao u svom rodnom selu povodom otvaranja Zadružnog doma i dolaska struje u selo.
Znalo se da Car nije svirao zbog para, bio je svestan da njegova muzika ne može da se plati. Posle 50 godina radnog staža, nije otišao u penziju. Bio je običan čovek bez kompleksa velikih zvezda, boem koji je voleo kafanu i druženje u kafani radi pesme, voleo je vino ružicu i špricer.

10. januara 1965. godine zauvek je zamukla Carevčeva violina.

Baš kao i ovih dana, pre 50 godina , tog 10. januara 1965. godine, nebo oblačno, sneg je prestao da pada, a mraz steže i ledi dah. Zauvek je zamukla Carevčeva violina. Masa sveta ispratila je Cara na večni počinak, na Novom groblju. Orkestar od deset violina svirao je dok se prsti lede i drhte. Poslednji put svirali su velikom maestru, velikom Caru, velikom muzičaru, članu Komunističke partije od 1919. godine, partizanu iz 1941. godine, logorašu Banjice i Dahaua, večitom borcu i stvaraocu-bez odlikovanja. Čuli su se zvuci kompozicije koja ga je najviše proslavila Marš na Drinu, a Mija Popović zajedno sa svima prisutnima pevao omiljenu carevčevu pesmu „Šetala Jana kraj vinograda“. I to je bilo sve, dostojanstveno, svečano, bez državnih odličja, sa poštovanjem prema Caru.

Carevac – simbol neprolazne epohe

Na stogodišnjicu rođenja Vlastimira Pavlovića Carevca, 1995. rodila se festivalska zvezda. Održan je prvi Festival „Carevčevi dani“ svojevrsna takmičarska smotra . Osnovan sa namerom da otkriva i neguje mlade talente- violiniste koji će ići putem koji je obeležio Carevac. Počelo se skromno, ali sa željom i ciljem da se istraje.
Posle dve decenije postojanja Festivala, može se reći da su „Carevčevi dani“ postali jedinstveni praznik violine kojim je na poseban način otrgnuto od zaborava delo velikog majstora Vlastimira Pavlovića Carevca .
Kada osećate veliko zadovoljstvo i ponos, duboku zahvalnost i radost zbog priče koja traje već dve decenije i koja trajanjem oživljava priču o velikom Carevcu, onda se trudite da nađete prave reči da to pokažete. To su uspeli svi oni koji su dugo nosili ideju o Festivalu, besednici čijom su nadahnutom besedom otvarani Festivali. Muzikolozi su u svom znanju nalazili tu pravu reč i pravo, zasluženo mesto Carevca. Carevčevi savremenici našli su je u sećanjima. Najbolji način da ožive Carevca svih ovih godina pronašli su muzičari i takmičari, u muzici i svom talentu.
Dok Dunav bude tekao pokraj male varoši čuće se zvuci melodije „Svilen konac“ koji će budućim generacijama vraćati, oživljavati Carevca i njegovu muziku.